چکیده: بررسی محیطهای دیرینه به عنوان ابزاری سودمند در مطالعات باستان شناسی و زمین باستان شناسی دوران کواترنر جایگاه ویژه ای یافته است. معیارهای مختلفی برای شناخت این محیطها، ارائه شده که یکی از آنها بررسی رسوبات و بقایای جانوری موجود در غارها برای آگاهی از ارتباط محیط کارستی با شرایط اقلیمی و استقرارهای انسانی است. بررسی بقایای جانوری در چنین مکانهایی می تواند ضمن درک بهتر الگوهای استقراری جوامع پیش از تاریخ و شیوه های امرار معاش آنها، در بازسازی دیرین جانور شناسی آن دوره نیز موثر واقع شود. کشف اخیر غار زیلو در فلات مرتفع زیلو در شمال کرمانشاه فرصتی ارایه کرد تا یک غار کارستی با بقایای غنی از گونه های مختلف جانوری را مورد مطالعه قرار دهیم. این غار در زون خرد شده (Crushed Zone) زاگرس واقع شده و تشکیل آن حاصل فرایندهای تکتونیکی و کارستی شدن سنگهای آهکی منطقه است. شواهد زمین شناسی و دیرین جانورشناسی در غار زیلو حاکی از آن است که این غار در دوره هولوسن و به احتمال قوی در دوره پلیستوسن مورد استفاده گوشتخواران و علفخواران منطقه بوده است. این غار همچنین نقش یک دام طبیعی را ایفا می کرده و وجود یک شافت قائم در انتهای آن باعث سقوط و مرگ حیواناتی شده که به دلایل مختلف از غار بعنوان پناهگاه یا لانه استفاده می کردند. حفاظت بی نظیر استخوانهای جانوران مختلف مانند خرس و بز کوهی امکان مطالعه گسترده این بقایا را فراهم ساخته است که می تواند اطلاعات مهمی از گونه های جانوری دوران پلیستوسن را در اختیار دیرین جانور شناسان و باستان شناسان پارینه سنگی قرار دهد. بارش فراوان نزولات جوی (عمدتا به صورت برف)، صعب العبور بودن مجاری انحلالی و به ویژه شافتها باعث شده تا بقایای استخوانی با کمترین جابجایی حفظ شوند. با توجه به ارتفاع غار زیلو که بالاتر از خط برف دائمی در دوره پلیستوسن جدید بوده، احتمالا بجز در آخرین دوره میان یخچالی و میاندوره های کوتاهتر و گرمتر پلیستوسن جدید، طی دوره مذکور در زیر برف مدفون بوده است و امکان استفاده گونه های جانوری از آن وجود نداشته است. لذا می توان انتظار داشت که رسوبات کف شافتها عمدتا در برگیرنده توالی از گونه های جانوری آخرین دوره میان یخچالی ریس-وورم (130 تا 125 هزار سال قبل)، میان دوره های کوتاهتر پلیستوسن جدید و مجموعه های غنی از هولوسن باشد. این جستار به معرفی غار زیلو و یافته های آن می پردازد.از : کمال طاهری، مرجان مشکور، فریدون بیگلری، علی اکبر مراد نژاد برای دریافت نسخه کامل مقاله اینجا را کلیک کنید.
با سپاس فراوان از جناب آقای دکتر فریدون بیگلری بخاطر ارسال مقاله