Iran Caves
 
   

 

روز اول


تعریف غار:


به طور کلی غار فضای خالی زیرزمینی است با حداقل یک دهانه به خارج از پوسته زمین که هیچ گونه ابعاد خاص و مشخصی ندارد و گاهی در داخل زمین قرار دارد و یا گاهی در دل صخره ها، غارها از نظر تقسیم بندی به دو دسته تقسیم می شوند:


الف – غارهای طبیعی
ب – غارهای مصنوعی (دست کن)

غارهای طبیعی:


1- غارهای بوجود آمده بر اثر نفوذ آبهای اسیدی در لایه های آهکی (که 98% غارهای موجود از این روش بوجود می آیند)
2- غارهای بوجود آمده بر اثر فرسایش امواج
3- غارهای بوجود آمده بر اثر زلزله و چین خوردگی های لایه زمین
4- غارهای آتشفشانی

5- غارهای بادی

6- غارهای یخی


غارهای مصنوعی:


غارهایی که توسط انسان بصورت حفره هایی در دل صخره ها بوجود آمده اند.


چگونگی تشکیل غارها و طبقه بندی آنها:


1- غارهای بوجودآمده بر اثرنفوذ آب اسید دار در لایه آهکی:


غارهای بوجود آمده بر اثر نفوذ آب اسید دار در لایه آهکی به طور کلی بر اثر هوازدگی فیزیکی و عملکرد نیروهای داخلی و سستی سطوح لایه بندی سنگها، شکستگی ها و ترکهایی در بخش های سطحی پوسته زمین بوجود می آید و از نظر ترکیبات شیمیایی بر اثر نفوذ آبهای اسید دار حاصل از ریزش های جوی و حل دی اکسید کربن موجود در هوا CO2 + H2O= H2CO3  در مسیر ترکها و شکستگی های بوجود آمده در مناطق با جنس کانیهای کربناتی و تداوم جریان آب در آن عمل انحلال کربنات کلسیم غیر محلول بوسیله آب اسید دار صورت می گیرد و بی کربنات کلسیم محلول تولید می شود.


[ CaCO3 + H2CO3 = Ca(HCO3)2]

 

آب محتوی بی کربنات کلسیم بنا به قوه جاذبه در مسیر این درز ها جریان می یابد و حاصل انحلال به داخل رودخانه های نزدیک که انتهای شکستگی ها است یا به صورت چشمه ای که در انتهای شکستگی ها است تخلیه می شود و تداوم این عمل طی میلیونها سال و خرد شدن کربنات کلسیم به وسیله آب اسید دار و حمل آن به خارج باعث ایجاد فضای خالی می شود که غار نامیده می شود.

غارسنگ:


به تمام سنگ هایی که بعد از تشکیل فضای غار بر اثر رسوب گذاری آبهای فرو رو بوجود می آید غار سنگ می گویند.


چکننده یا استالاکتیت:

 

به تمام غارسنگهایی که بر اثر چکیدن آب در سقف پدید می آیند چکننده می گویند. زمانی که آب محتوای بی کربنات کلسیم از منافذ سقف به شکل چکه به فضای غار را می یابد به علت تماس با هوای درون غار و تغییر فشار بخش کوچکی از آن بخار شده و به ازای آن مقداری دی اکسید کربن از قطره آب ازاد می شود و درنتیجه جزء بسیار کوچکی کربنات کلسیم در محل جدایی قطره از سقف رسوب می کند و با تداوم این فرایند در طی میلیونها سال چکننده های بسیار زیبا و گوناگونی در سقف غار تشکیل می شود و به اشکال مختلف در می آیند غار کلته خور زنجان و چاله نخجیر دلیجان مهمترین نمایشگاه چکننده های فوق به صورت های مختلف می باشد.

چکیده یا استالاکمیت:

 

به تمام غار سنگهایی که در کف غارها بر اثر فرایند غار سنگ سازی بوجود می آید چکیده می گویند. باقیمانده قطره آب محتوی بی کربنات کلسیم که از نوک چکننده (استالاکتیت) جدا شده و به شکل قطره ای در فضا رها می شود و به سوی کف غار در نقطه مقابل چکننده سقوط می کند در مسیر سقوط مقدار کمی از آب قطره دوباره بخار شده و در نتیجه بخشی از دی اکسید کربن آن آزاد می شود و قطره به محض رسیدن به کف غار جزء کوچکی از کربنات کلسیم خود را در محل برخورد با کف غار رسوب می دهد و تداوم این فرایند ظرف میلیونها سال چکیده های گوناگونی را در کف غار به شکل های گوناگون در می آورد مانند ستون لوله های توخالی یا به شکل کله قندی و گل کلم و خوشه انگور و غیره که هر کدام دارای اسامی خاص علمی به خود هستند مانند فلاوستون – آنمولیت و غیره (چکیده غول پیکری که در غار شاپور کازرون وجود داشته از آن مجسمه 5 متری شاپور ساسانی را ساخته اند و بزرگترین چکیده های غول پیکر را غار کهک در مسیر قم – اراک دارا می باشد).


فلاوستون (Flow Stone):

 

هنگامی که آب به دیواره های شیب دار سطح صخره ها راه می یابد ممکن است تشکیلات آهکی جالبی که به نام فلاوستون مشهورند شکل بگیرند که اغلب به شکل پرده های شفاف مواج و آبشارها تشکیل می شود.

حوض ریم استون (RIM STONE):


آبگیرهای کوچکی هستند که در کف غار جمع می شوند این حوض ها به علت فقدان اکسید کربن ایجاد میشوند و در این حالت آهک در لایه ها سطح آب شروع به لایه گذاری می کند.


مروارید غار:


از دانه های شن یا ماسه که در پوشش آهکی قرار گرفته است تشکیل می شود و ممکن است به اندازه یک توپ گلف درآید.
 


مون میلک (MOON MILK):


ماده ای نرم و پودری که بر روی دیوارها و یا کف غارها دیده می شود که در نتیجه فعالیت باکتری ها ایجاد می شود.


رنگ های متفاوت تزئینات آهکی:


بارها این سوال برای غارنوردان پیش می آید که چرا تزئینات آهکی در مواقعی به رنگهای مختلف دیده می شوند. وقتی که آب وارد لایه های زمین می شود، ممکن است در حین حل کردن آهک رگه هایی از فلزات و مواد معدنی دیگر برخورد کند و مقداری از آنها را حل کرده و با خود به فضای درون غارها می برد و در زمان شکل گرفتن تشکیلات آهکی این رنگ در آن تاثیر بگذارد. رنگ سفید شبری که در مواقعی به زردی می زند رنگ خالص تشکیلات آهکی است و دیگر رنگها در نتیجه املاح موجود در کربنات کلسیم است. البته مواقعی هم پیش می آید یک قسمت از تزئینات آهکی به چند رنگ دیده می شوند که این عوامل بودن چند نوع مواد مختلف را در درون لایه های زمین نشان می دهد. این مواد و املاح باعث ایجاد رنگهای زیر می شوند:
گوگرد : زرد – آهن: سیاه – مس: سبز زنگاری – گل رس: قرمز – زغال سنگ: سیاه – جیوه: نارنجی مایل به قرمز


2- غارهایی که بر اثر زلزله و یا چین خوردگی زمین بوجود می آیند:


گاهی توسط زلزله یا بر اثر حرکات و جبنشهای زمین ساختی، شکاف هایی کم و بیش بزرگ در کوهها ایجاد می شوند گاه نیز عمل نفوذ آب در آنها موجب بوجود آمدن استالاکتیت و استالاکمیت و سایر تزئینات اهکی می شود و این غارها از نظر شکل نامنظم بوده و در مواردی داخل شدن به آنها بسیار خطرناک می باشد در این غارها خرده سنگهای اطراف به طور آراسته طبقه بندی نشده و اغلب روی لبه ریزش قرار دارند و هر لحظه امکان فرو افتادن آنها می روند مانند غار (اسپهبد خورشید) در 270 کیلومتری تهران در ناحیه دو آب سواد کوه استان مازندران و بورنیک


3- غارهای بوجود آمده بر اثر فرسایش امواج:


امواج و فشار ناشی از ضربه های موج بر روی لایه های نرم به مرور زمان طولانی می تواند حفره هایی را بوجود بیاورند از این دسته غارها می توان به غارهایی که در بین تشکیلات مرجانی زیر آبی اشاره کرد.

4- غارهای آتشفشانی (لاوا):


در اثر جریان مواد مذاب که از دامنه ها به پایین سرازیرند و زمانی که لایه رویی این گدازه ها بر اثر مجاورت با هوا زودتر سرد می شود، لایه زیری در حال حرکت است در نتیجه بعد از اتمام جریان فاصله هایی مابین لایه رویی و زیرین ایجاد می گردد که البته بخارات آب و گاز نیز در ایجاد فاصله بین این دو لایه دخیل هستند در نتیجه غاری تونلی بوجود خواهد آمد که غاری با دیوارهای صیقلی خواهیم داشت مانند غار ایوب در بخش شهر بابک در جنوب خاوری شهر یزد.

 


5- غارهای بادی:


این دسته از غارها بر اثر فرسایش تدریجی بوجو می آیند. جریانات هوایی شدید که ما آن را باد می نامیم همراه خود ذرات ریز ماسه و شن را در سرعت های بسیار زیاد بر روی سنگها می کوبد و به تدریج در آن قسمت بر اثر فرسایش و اصطکاک حفره ای ایجاد می گردد که معمولاً نیز زیاد بزرگ نیستند.

 


6- غارهای یخی:


این دسته از غارها معمولاً در ارتفاعات یافت می شوند و بر اثر جریانات شدید هوای سرد در داخل این غارهای کوچکترین ذرات آب به بلورهای یخ تبدیل می شوند و همیشه دمای آنها زیر صفر می باشد مهمترین این غارها بیشتر در کوههای آلپ یافت می شوند و به غارهای دنا و یخ مراد می شوند اشاره کرد.


غارهای مصنوعی:


غارهای دست کن و یا دست ساز مانند غار قلعه جوق در اراک – غار اسک در جاده هراز – غار کوگان لرستان، این دسته از غارها به صورت مصنوعی و به دست انسان در دل سنگ ها و یا کوه ها کنده شده اند تا مورد بهره بردرای و استفاده قرار گیرد. کلاً این دسته از غارها بر اساس 4 هدف اصلی و یا نیاز ساخته شده اند.
1 – زندگی 2- نظامی 3- مذهبی 4- معدن
هر کدام از انواع غارها بسته به شکل دارای ویژگی هایی جهت کار و اکتشاف هستند که فعالیت در آنها نیازمند تجهیزات و لوازم فنی می باشند.
1- غارهای چاهی 2- غارهای رودخانه ای 3- غارهای دریاچه ای 4- غارهای دیواره ای
 

مکانهای تشکیل دهنده یک غار:


1 – دهلیز: دهلیز راهرویی است که باید از آن خمیده یا خزیده عبور کرد.
2- دالان: دالان راهرویی است که پهنای آن به اندازه دستهای باز شده یک انسان و بلندی آن در حدی است که می توان به طور ایستاده از آن عبور کرد.
3- تالار: تالار به فضاهای وسیع با سقف های بسیار بلند گفته می شود.
4- دخمه: دخمه فضایی نسبتاً کوچکی است با ابعاد حداقل دو متر، دخمه فقط یک راه ورودی دارد و از همان راه باید از آن خارج شد
5- چاه: چاه مجرایی است که به صورت عمودی گسترش پیدا می کند و عمق آنها معمولاً بیش از سه متر می باشد. راس آن به خارج سطح راه باز کن و یا به یک راهرو یا تالار اما چاه ها همیشه دارای مجراهای خروجی رخنه پذیر نیستند چاهها استوانه ای و یا مخروطی هستند.
6 – رودخانه: از به هم پیوستن آبهای فرو رو در اعماق شیارهای غار به وجود می آید که رو به پایین در جریانند.
7 – سیفون: فضایی در غار است که سقف آن خیلی کوتاه بوده و غالباً آب تا زیر سقف راهرو وجود دارد و شبیه شتر گلو می باشد.
8- مخزن: ایستگاه نهایی آب در پایین دست جایی که سقف و آب به هم می رسند و غالباً با تجهیزات غواصی امکان عبور فراهم می شود.
9- تنگه: راهروهایی که توسط فرسایش آب بوجود آمده و طول آنها بیشتر از عرض شان می باشد.

 

موجودات زیرزمینی و اکولوژی حیات در زیرزمین:


جهان زیرزمین بصورت بیابانی فاقد موجود زنده نیست، برای کسانی که بخواهند آنها را مشاهده کنند گونه های بسیاری در دسترس قرار می گیرد از هر نوع جاندارانی که در خارج غارها زندگی می کنند می توان نمونه هایی تغییر شکل یافته را در غارها یافت مانند پستانداران- حشرات- خزندگان- ماهیان و غیره.
بطورکلی جانداران زیرزمینی به دو دسته تقسیم می شوند:
1- جانوران
2- گیاهان


جانوران :

غارزیان، غارزیان انتخابی، غارزیان مامنی، غارزیان اتفاقی

غار زیان:


این موجودات کاملاً در زیرزمین زندگی می کنند و تولید مثل و مرگ آنها در غارها اتفاق می افتد این جانداران اغلب بدون رنگ و نیز بدون چشم هستند و محیط زندگی آنها بسیار کوچک و محدود می باشد و برای تغذیه ممکن است از بقایای همدیگر و یا باکتری ها تغذیه کنند. می توان نمونه هایی از این موجودات را نام بر د و اشاره کرد:
1- سوسك غار
2- میگوی كورغار
3- ماهیان کور
4- بندپایان
5- باکتریها
6- انواعی از سخت پوستان
7- كرمهای پهن


غارزیان انتخابی:


این دسته از موجودات محیط غار را انتخاب کرده اند یعنی می توانند زندگی شان را در فضاهای خنك، تاریك و مرطوب خارج غار و یا در صورت وجود غذای كافی در غار بگذرانند. مانند: جیرجیرك غار، هزارپا، كرم ریز، عنكبوتها، حلزونها، كرمهای بندبند و خاکی
 


غارزیان مامنی:


قادر به تكمیل حیاتشان در غار نیستند . مانند: مگس ها و پشه ها- موش- خفاش- جیرجیرك
 


غارزیان اتفاقی:


این دسته از موجودات بر حسب نیازهای مقطعی محیط غار را انتخاب می کنند و فقط گاه گاه وارد غار می شوند، این جانداران در مرز تاریکی غار زندگی می کنند و به این نقاط در حقیقت پناه می آورند تا از گزند برف و باران در امان باشند، مثل خرس و روباه -انسان- قورباغه- راكون
 

گیاهان:


بطور کلی به علت نامناسب بودن شرایط زیستی گیاه از نظر نور و رطوبت گیاهان خاصی می تواند خود را در این گونه محیط ها وفق دهند.
دو نوع گیاه فقط به قدرت هماهنگی را در این محیط ها دارند.
1- قارچها 2- انگلها.

 

پوشاک و تجهیزات غارنوردی:


اساس هر اکتشاف خوب داشتن یک ساز و برگ بنیادی است به شرطی که دارنده آنها طرز استفاده و به کار بردن آنها را به خوبی بداند. به شاگردان لزوم استفاده از ابزار استاندارد و مناسب را گوشزد نمایید. همچنین نکات مربوط به نگاهداری ابزار را به آنان یادآوری کنید.
همچنین طول عمر ابزار را برای آنان توضیح داده و خطرات استفاده از ابزار مستعل را بازگو نمایید.

کلاه کاسکت


وسیله ای مناسب جهت حفاظت سر در برخورد با دیوارها و یا ریزش سنگ. از مشخصات یک کلاه کاسکت ایده آل سبک و نرم و در عین حال مستحکم باشد. کلاه باید دارای بند مضاعف برای بستن در زیر چانه باشد و ضمناً باید در روی آن سوراخ هایی جهت تهویه پوست و سر تعبیه شده باشد و محلی برای نصب چراغ پیشانی در جلوی کلاه در نظر گرفته باشند. این کلاه ها دارای رگلاژ قطری سر برای تنظیم هستند و فاقد لبه طراحی می گردد.
 


چراغ روشنایی (حرکت، حیات، دوام و بقاء غارنورد با نور و ذخیره نوری او رابطه مستقیم دارد).
 


چراغهای روشنایی به سه دسته تقسیم می شوند.

الف- چراغهای برقی


این دسته از چراغهای انرژی مصرفی را از پیل های خشک یا باطری ها تامین می کنند . از مزایای آن تمیزی در کار و راحتی در استفاده است و البته دارای معایبی چون حمل کردن مقدار زیادی پیل، باطری، لامپها را می توان نام برد . این چراغها دارای نوری مستقیم می باشند و بیشتر جهت بازدید از شعبه های باریک و طولانی و امور شخصی کاربرد دارند. البته مشکل باطری و تنظیم نور در چراغهای جدید رفع شده است.
 


ب- چراغهای استیلنی


وزن این چراغها در حدود 450 گرم است. یک چراغ 250 گرمی برای غارنوردی مناسبتر است و حدود 4 ساعت می تواند نور مورد نیاز غار را تامین کند. سوخت مصرفی آنها کربور خالص می باشد. که در ایران به نام کاربیت نام برده می شود. نور این چراغها به صورت پراکنده و پخش بود هو در بازدید از تالارها بیشتر کاربرد دارد. از معایب این چراغها دردسر در نحوه کار آنهاست.
 


پ- چراغهای مختلط


این دسته از چراغها ترکیبی از چراغهای برقی و استیلنی هستند. چراغ استیلنی به آسانی خاموش می شود و دوباره روشن کردن فوری آن در صورتی که در وضعیت مناسبی قرار نداشته باشیم آسان نیست. بنابراین در نوع چراغهای مختلط به محض خاموش شدن چراغ استیلنی چراغ برقی به طور خودکار روشن می گردد.
 


لباس و انواع آن در غار


شکل جغرافیایی و شرایط آب و هوای درون غار و نوع پوشش غار نورد را تعیین می کند و مهمترین عاملی که در زمان اجرایی برنامه غارنوردی را می آزارد آبهای روان و جاری از تونل های افقی که گاهاً باید سینه خیز از آن عبور کرد و ریزش همیشگی آب در اکثر چاههای عمومی غار است بدین ترتیب با تدبیری خاص حتی المقدور باید از خیس شدن بیشتر جلوگیری کرد تا با روحیه ای بهتر موفقیت اجرای برنامه را بالا ببریم.
 

 

لباس غارنوردی به طور کلی باید مستحکم و ضخیم و راحت باشد. از نظر ساختار باید یک تکه باشد تا در هنگام عبور و خزش در معابر تنگ بتوان به راحتی عبور کرد و نوع زیپی بر نوع تکمه ای ارجعیت دارد. لازم است سر آستینها و دم پاها نیز توسط کش بسته گردد تا از ورود خاک و گل به داخل بدن جلوگیری گردد. برای استحکام قسمتهایی که بیشتر با زمین در تماس اند مانند آرنجها و سر زانوها بهتر است یک تکه پارچه ضد خش بر روی آن وصله گردد.


لباسهای غارنوردی بنا به شرایط کار در غار به سه دسته تقسیم می شوند.
1- نخی
2- لباسهای الیاف مصنوعی
3- لباس زیر


1- لباس نخی (غارپیمایی سبک)


معمولا از جنس کتان هستند و در غارهای خشک کاربرد دارند ولی زود فرسوده میشوند.


2- لباسهای الیاف مصنوعی  


این نوع لباسها برای حرکت در زیر آبشارها و محلهای مرطوب به کار می روند و از نفوذ آب به بدن جلوگیری می کنند. لباسهای نوع تگزانیر مقاومتشان زیاد بوده و برای کارهای ویژه که حتی لباسهای نایلونی نیز پاره می شوند بسیار مفید است لباس رویی از مدل (اورال) می باشد و از مواد مصنوعی PVC ساخته می شوند و در نوعی دیگر از مواد پلی اورتان هستند که هم ضد آب هستند و هم بدن در آن تنفس می کند.


3- لباسهای زیر


لباسهای زیر نباید مانع از فعالیت و حرکت آزاد بدن شود بهتر است از لباسهایی با الیاف نازک پلار استفاده شود که در حالت خیس شدن گرمای بدن را حفظ نماید.


کفش غارنوردی


بهترین حالت برای یک کفش مناسب برای غارنوردی این است که کفش در مرحله اول باید دارای زیره ای محکم و مقاوم باشد تا به راحتی بتوان بر روی جاهای تیز و برنده قدم برداشت و در عین حال باید خاصیت چسبندگی آن مناسب باشد و همچنین چکمه های بلند لاستیکی این امکان را می دهند تا به راحتی در مناطق خیس و گل آلود حرکت کنیم.


دستکش


دستکش غارنوردی باید محکم و در عین حال انعطاف پذیر باشد. مزیت استفاده از دستکشها حفاظت از دستها در برابر رطوبت و خراشیدگی های احتمالی است و در عین حال از آلوده شدن گل و لای جلوگیری می شود.

ساک غارنوردی یا کیسه حمل بار در غار


این ساکها باید کم حجم بوده و قطرشان باید طوری باشد که بتوان به راحتی از یک حفره 60 سانتی متری عبور داده شوند جنس پارچه آنها مقاوم و سبک بوده و می توان جهت کار در غارهای آبی از ساکهای ضد آب استفاده کرد حداکثر ارتفاع و قطر این ساکها نباید بیش از 80 و 40 سانتی متر باشد بهتر است از نظر فیزیکی به شکل یک استوانه ساخته شود.
 

 

سینه و صندلی - هارنس Harness


مجموعه ای به هم پیوسته از تسمه های نایلونی که توسط قلاب یا دوخت در دو تکه بالا تنه و پایین تنه ساخته می شوند، که جهت حفاظت و انتقال وزن بدن در برابر سقوطهای احتمالی کاربرد دارد و شوک ناشی از سقوط را در تمامی بدن پخش می نماید و می توان صعود و فرود مطمئنی را انجام داد. معمولاً باید از سینه و صندلی دو تکه و جدا از هم استفاده نموده و در فاصله بین آنها کرول نصب گردد.
 

   


کارابین


این وسیله جهت ایجاد اتصالات سریع و مطمئن کاربرد دارد و دارای تنوع بسیار در نوع و جنس می باشد که هر کدام برای مورد خاص استفاده می شد. برای غارنوردی از کارابینهای پیچ دار استفاده می شود . علت استفاده از این نوع کارابین در غارنوردی با توجه به سنگین آن مقاومت این وسیله در برابر اصطکاک زیاد یا لوازم تجهیزات باشد از نظر ساختار فیزیکی به اشکال بیضی، نیم دایره و دلتا ساخته می شوند که نوع موازی بیشتری در میانیها و تراورس ها استفاده می گردد.
 


دستگاه فرود


دستگاه فرود از جنس و آلیاژهای سبک و مقاوم در برابر اصطکاک و ضربه ساخته می شود و وسیله مطمئن جهت فرود می باشد. این وسیله دارای 2 قرقره ثابت است که توسط صفحه ای فلزی و متحرک از ضرب دیدگی و یا خارج شدن طناب از آن جلوگیری می شود. کاربرد دستگاههای فرود در غارنوردی فنی به صورتهای مختلف دیده می شود . بعضی از آنها برای فرود دارای سیستم ترمز اتوماتیک می باشد که به شکل یک دسته کوچک در قسمت پایین آن قرار دارد که به محض سقوط ناگهانی و رها کردن اهرم ترمز به طور خودکار طناب قفل می شود و مانع از حرکت می گردد.

 


نکته مهم: به شاگردان دقیقا توضیح بدهید استفاده از هشت در غار بسیار خطرناک است.


قرقره ها


از قرقره ها در عملیات حمل مجروح و تیرول و جهت افزایش قدرت بالا کشی استفاده می شود و همچنین برای کم کردن وزن و اصطکاک در هنگام بالا کشی ها وسیله ای کارآمد و مفید است و در اندازه های مختلف طبیعتاً مقدار فشاری که به این وسیله وارد می شود نیز باید متناسب با نوع کار در نظر گرفته شود و به طور کلی برای تغییر جهت های 90 تا 180 درجه ای طناب کاربرد دارند و هر چه قطر قرقره آنها بیشتر باشد اصطکاک کمتر می شود و نوع بلبرینگی آنها کمترین اصطکاک را دارد.

 


شانت


شانت وسیله ای سبک و مقاوم از آلیاژ تیتان ساخته شده که جهت خود حمایت در فرود استفاده می گردد و دارای ضامنی است که به صندلی فرود متصل می گردد و در هنگام سقوط احتمالی سریعاً قفل می گردد. این وسیله در فرودها و برای عبور از گره بسیار موثر است.

 


تذکر:
1- به هیچ عنوان در هنگام فرود با شانت (خود حمایت) از طنابهای بافته ای استفاده نشود.
2- طناب مجاز جهت فرود و خود حمایت شانت به شکل یک رشته و یا دو رشته هم قطر می باشد.

یومار


وسیله ایی است که جهت صعود سریع و مطمئن از طناب ثابت است این وسیله نیز به نوبه خود در جاهای مختلف کاربرد دارد. مثل عملیات حمل مجروح، ولی به طور کلی در عملیات صعود مورد استفاده قرار می گیرد، نحوه صعود با یومار نیز به صورت پله پله و مرحله ایی می باشد، یومار دارای دستگیره ایی می باشد که به سهولت می توان آن را روی طناب جابجا کرد از فکین خاردار یومار باید کمال مراقبت را به عمل آورد تا گل و لای بین آن باقی نماند. یومارها به صورت چپ و راست (L و R ) ساخته می شوند و وزن آنها معمولاً 200 گرم می باشد. و برای انتقال وزن حداکثر 2 انسان مناسب بوده و در صورتی که شوک یا وزن بیشتری به آن اعمال گردد موجب خسارت به روکش طناب می شود.

 


کرول


این وسیله یکی از تجهیزات تخصصی در رشته غارنوردی به شمار می رود و جزء ابزارهای بالارونده به حساب می آید، البته کاربردهای دیگری دارد از جمله:
استفاد ه در کارگاههای حمل مجروح و تیرول. و از نظر عملکرد مانند یومار می باشد. اما دارای تفاوتهای خاص و ویژه می باشد مثلا طوری طراحی شده که در هنگام قرار گیری بر روی سینه موجب ناراحتی وی نمی شود.

 


پنتین


این وسیله که تشکیل شده از یک قسمت کرول مانند ساده که توسط تسمه نواری به پا نصب می شود، به طوری که در هنگام صعود وزن در بین سه وسیله یعنی یومار و کرول تقسیم می شود و نفر صعود کننده راحت تر صعود می کند؛ این وسیله جزو ابزار کمکی به حساب می آید.

 

«توجه: از این وسیله به هیچ عنوان در موارد دیگر استفاده نگردد»

 


نردبان فلزی


این نردبانها از نوع طنابی می باشد کاربرد این وسیله در بالا آمدن از چاهها و یا فرود رفتن در چاهها می باشد. با توجه به اینکه غارنوردی به وسیله این ابزار زمان و انرژی کمتری را از دست می دهد، به خصوص زمانی که تعداد نفرات بازدید زیاد باشد. این وسیله معمولاً در طولهای 7 تا 10 متر ساخته می شود. جنس پله ها نیز از مفتولهای تو خالی با آلیاژ مقاوم در برابر ضربه و فشار ساخته می شود که هر پله در حدود 15 تا 20 سانتی متر طول دارد و برای اضافه کردن طول آنها دو سر سیمها را به صورت قلاب در می آورند و پیچ می کنند.

 

 

چکش


چکش غارنوردی در حدود 250 تا 300 گرم وزن دارد و دارای یک سر پهن و سنگین تر جهت وارد آوردن ضربه به میخها و رولها می باشد. سر دیگر به شکل مثلثی است که می توان برای شکستن لبه های تیز از این قسمت سود برد یک سوراخ در وسط چکش تعبیه گردیده برای اتصال به بدن و یا اهرم کردن و دارای روکش لاستیکی در دسته می باشد تا فشار ناشی از ضربه به دست منتقل نگردد.

 


طناب غارنوردی


قطر طناب غارنوردی نباید کمتر از 9 میلیمتر و بیشتر از 12 میلیمتر باشد، این طنابهای خاصیت کشسانی ندارند و دارای رویه ایی زبر می باشند اصطلاحاً به این طنابها، طنابهای استاتیک گفته می شوند و از 2 قسمت هسته و روکش تشکیل شده اند . علل ساخت این طناب برای غارنوردی در درجه اول، با توجه به اینکه در این طنابها کشش و نوسان طولی ایجاد نمی گردد انرژی کمتری جهت صعود نیاز است صرف شود دوم اینکه این طنابها مقاومت بیشتری در برابر اصطکاک و رطوبت دارند.

 


نکاتی در مورد مراقبت از طناب غارنوردی


1- اضافه طناب در ته چاه باید حلقه شود تا زیر پا لگد مال نشود.
2- از طنابهای زخمی و مشکوک استفاده نگردد.
3- به سوختگی و پیچ خوردگی آنها توجه شود.
4- طناب بعد از هر برنامه باید تمیز و با آب شیرین شستشو داده شود.


رول و مته رول


به وسیله دستگاه رول پانچ می توان در محل دلخواه یک کارگاه خوب و مطمئن برقرار کنیم. نکته قابل توجه اینکه محل مورد نظر باید دارای پوسیدگی و فرسایش نباشد و می توان با ضربات چکش سطح پوسیده را از بین ببریم. از زدن رول در شکافها و ترکها باید خودداری کرد، این دستگاه از دو قسمت دسته و مته تشکیل شده است.

 


میخ


میخها جهت برقراری میانی و یا برقراری کارگاه کاربرد فراوانی دارند. البته در غارنوردی به علت کم بودن استحکام سنگها کمتر از میخها استفاده می شود چون معمولا مقاومت میخ بیشتر از خود سنگ بوده و به راحتی سنگ را در فشارهای زیاد فرو می نماید. میخها از جنس فولاد فنر ساخته می شوند و دارای سوراخ هستند و برای شکلهای مختلف انواع گوناگون وجود دارد.

 


لباسها و تجهیزات غواصی


در غارهایی که غارنوردان مجبور هستند برای مدت زیادی در آب بمانند و یا عبور از شعبات مستلزم غواصی می باشد کاربرد دارد. این لباسها بهتر است زیپ دار نباشد.

 

ابزار مورد نیاز برای نقشه برداری و مستند سازی غارها:

 

می توان گفت تمامی غار نوردان حرفه ای بر این موضوع اتفاق نظر دارند که کار اکتشاف غار بدون مستند سازی و نقشه برداری از غار ناتمام است.
بدون شک انجام این مهم همچون دیگر فعالیت های غارنوردی نیازمند ابزار و لوازم مخصوص به خود می باشد.
لوازم موجود در دو طیف دیجیتال و کلاسیک موجود اند.
ازجمله ی این لوازم قطب نما و شیب سنج است.
در زیر سه نمونه رایج از انواع قطب نما و شیب سنج مشاهده می گردد:
 

قطب نما

شیب سنج

دوقلو

 

در بین انواع فوق، نوع دوقلو که در واقع ترکیبی از دو دستگاه قطب نما و شیب سنج است محبوبیت بیشتری دارد .وزن کم، حجم کم و کارایی بالا از دلایل این محبوبیت است.
به کمک این ابزار پس از تعیین نقاط، زاویه ی خط فرضی متصل کننده ی نقاط با شمال و نیز شیب این خط فرضی مشخص می شود.
از دیگر لوازم نقشه برداری متر می باشد. به کمک این ابزار فاصله بین نقاط (طول خط فرضی مذکور در فوق) و نیز مختصات و ابعاد تالار ها و معابر تعیین می شود.

 

 

اما حضور تجهیزات مدرن و دیجیتال نیز همچون دیگر عرصه ها جایگاه ویژه خود را دارا میباشد.
انواع و اقسام متر های لیزری به طور گسترده ای جای متر های نواری را گرفته است.

 


ولی با رشد و گسترش علم و فن آوری و بهره گیری از این مهم در مستند سازی غارها ابزار جدیدی پا به عرصه نقشه برداری غارها گذاشته است.
دستگاه A3 Disto ابزار نوینی است که با ایجاد پاره ای تغییرات سه ابزار قطب نما ، شیب سنج و متر در وسیله ی دیجیتال تجمیع یافته است.
این وسیله ی جدید نه تنها در حجم و وزنی مختصر کار سه ابزار را به طور همزمان انجام می دهد بلکه قابلیت این را داراست که مستقیما اطلاعات را به کامپیوترهای جیبی و یا لپ تاپ و ... منتقل نماید. بنا بر این به جهت استفاده بهتر از این ابزار ، معمولا از یک کامپیوتر جیبی (PDA) نیز به طور همزمان استفاده می شود که تاثیر زیادی در سرعت نقشه برداری و سهولت این مهم دارد.

 


بدیهی است نوشت افزار نیز جزء لاینفک مستند سازی و نقشه برداری غارها می باشد.
به این منظور از مداد، پاک کن و کاغذ شطرنجی استفاده میشود. بدیهی است برای غار های مرطوب باید با روشی خاص کاغذ ها را ضد آب نمود. در مورد نقشه برداری در زیر آب نیز از تکنیک های مربوطه بهره گیری می شود.

 


 


گره ها Knots (نات):


هر پیچیدگی در یک طناب که ایجاد آن تصادفی نباشد.
هر گره باعث کم شدن میزان مقاومت طناب می شود بنابراین برای کمتر کردن این افت باید گره را واضح و مرتب زد.


خواص گرۀ کوهنوردی


گره های کوهنوردی دارای خواص ذیل است:
1- در مقابل کشش و ضربه محکم و مقاوم است.
2- به سادگی زده و با دست به آسانی باز می شود.
3- هنگام کار بر اثر فشار وارد بر آن باز نمی گردد.
4- هر قدر فشار بر روی آن وارد شود، محکم تر می شود.
5- کوچک، کم حجم و کمترین شکست را دارد. چرا که هر شکست طناب، باعث کاهش مقاومت آن می گردد.


نکته مهم: هر گره را بعد از کامل شدن بخوبی محکم کنید.


انواع گره ها و کاربرد آن ها


گرۀ هشت ساده (Simple Eight) :
 


هشت یک لا (Figure of Eight) :

 

اتصال سرطناب حمایت به کارابین و صندلی نفر صعود کننده یا کارگاه.

 

 

هشت خرگوش :

 

اتصال سر طناب فرود به کارگاه.

 


هشت تعقیب (Retraced Figure of Eight) :
 

 

اتصال طناب به صندلی و زدن گرۀ هشت در حلقه ای بسته.
بعد از زدن گره باید اندازه آن را تنظیم نمود بطوریکه گره بخوبی به صندلی بچسبد.
 

دو سر طناب یک لا (Fisherman) :


اتصال دو سر طناب هم قطر به یکدیگر (کمتر مورد کاربرد دارد)

 


دو سر طناب دولا (Double Fisherman) :


اتصال دو سر طناب به یکدیگر با ضریب اطمینان بیشتر نسبت به گرۀ دو سر طناب یک لا و اتصال دو طناب غیر هم قطر با اختلاف قطری برابر حداکثر یک شماره.

 


تسمه (Wahter Knot) :


اتصال دو سر نوار (تسمه)

 


خود حمایت (Hitch , Mastwurf) :


برای ثابت کردن طناب – خود حمایت. این گره در محل کارگاه و بر روی کارابین اجرا می شود.
 

 

حمایت (Munter Hitch , Halfmastwurf) :

 

برای حمایت صعود کننده یا فرود مورد استفاده قرار می گیرد. این گره را در مواقع ضروری می توان با یک گرۀ ضامن قفل نمود.
 

 

نحوه قفل نمودن گرۀ حمایت (زدن ضامن) :


خاصیت این گره چفت شدن برای روی طناب است و بنا به همین خاصیت در عملیات بالاکشی نیز کاربرد دارد.

 


گره پروسیک (Prusik) :


برای خود حمایت هنگام فرود به کار می رود . خاصیت این گره چفت شدن بر روی طناب است و بنا به همین خاصیت درصعودها و عملیات بالا کشی نیز کاربرد دارد .

 


گره مشار (Mashar-French Prusik) :


این گره از خانواده گره های چفت شونده است و برای خود حمایت فرود و یا صعود میمونی بکار می رود. این گره دو حالت مختلف دارد و می توان هم با طنابچه هم با تسمه آن را زد:

 


گره سر دست:

 

برای اتصال دو رشته طناب هم قطر استفاده می گردد.

 


گره نه:

 

مانند گره هشت است اما با یک نیم دور اضافه تر و با همان کاربرد که در طناب استاتیک از آن استفاده می شود.

 


گره پله نردبان :

 

برای ساختن نردبانهای غارنوردی از آن استفاده می شود.

 

 

روش ساخت دم گاوی (Cow’s Tail) - خود حمایتهای غارنوردی :

 

جهت ایجاد ارتباط و خود حمایت بین هارنس غارنورد با ابزارهای ثابت و متحرک به طراحی و ساخت این خود حمایت اقدام می کنیم.

 

لیست لوازم (Materials List) :

 

-  9-8 فوت طناب معادل 5/2 متر طناب به قطر 11-9 و از نوع دینامیک مورد نیاز است. باید توجه نمود در ساخت Cow’s Tail این دو نکته قطر و دینامیک بودن آن بسیار مهم است، بدیهی است قطر کمتر طناب باعث کم شدن ایمنی می گردد.
- دو عدد کارابین D یا گلابی، البته کارابین پیچ دار و قفل دار نیز قابل استفاده می باشد. اروپاییها کارابینهای بدون پیچ را به جهت سادگی در کار و سرعت عمل بیشتر ترجیح می دهند.
- دو عدد واشر نایلونی یا کش محکم

 

جزئیات زدن گره (Construction Details) :


1- در یک انتهای طناب یک گره هشت بزنید.
2- یک کارابین را از درون چشم گره هشت بگذرانید.
3- یک گره هشت دیگر در میانه طناب بزنید، بطوری که فاصله راس گره هشت جدید تا انتهای گره هشت اولی در حدود 50cm 19.5 inches باشد (رجوع به شکل). در اینجا انتهای کوتاه یا بازوی کوتاه تر شما تشکیل شده است.
4- در انتهای دیگر طناب یک گره هشت دیگر بزنید، در این صورت بازوی بزرگ شما در حدود 75cm طول خواهد داشت، زمانی که حلقه هشت وسطی را به هارنس متصل می کنید بازوی بزرگ در سمت راست شما قرار دارد.
5- گره های زده شده را بکشید تا خوب مستحکم شوند.
6- دم طنابهای اضافی را ببرید و دور بریزید و دنباله های طناب را باحلقه های پلاستیکی جمع نمایید.

 

روش اختیاری:

 

جهت اندازه نمودن خود حمایت برای ابعاد مختلف بدن بطور ساده به این شکل نیز می توان عمل نمود:


1- جهت شاخه بلندتر خود حمایت که به یومار نصب می شود، طنابی را به اندازه طول آرنج تا نوک انگشتان انتخاب می کنیم و در سر آزاد آن مانند قبل یک گره هشت می زنیم و در سر پایین یک گره هشت دیگر می زنیم که محل نصب به هارنس است (یعنی سایز مورد نظر با احتساب گره ها باید به اندازه طول آرنج تا نوک انگشتان باشد)
2- برای شاخه کوچکتر که معمولا جهت خود حمایت به میانیها مورد استفاده قرار می گیرد مانند بالا عمل می شود با این تفاوت که طول شاخه کوچک با احتساب گره زده شده و یک کارابین به طول آرنج تا مچ دست می باشد.


نکته:
قابل توجه اینکه در خصوص طناب خود حمایت Cow’s Tail می توان از دو طناب جداگانه نیز استفاده کرد به این ترتیب که یک رشته بلندتر را جداگانه به کارابین مایلن نصب کرد، در یک سمت کرول و شاخه کوچکتر را نیز در طرف دیگر کرول توسط گره به کارابین مایلن نصب نمود. یکی از مزایای این روش راحتی در کار و جلوگیری از تداخل طنابها می باشد، در زمانی که می خواهیم از میانیها و لوپها عبور کنیم بسیار حائز اهمیت است.
 

 

نکاتی در رابطه با حمایل نمودن ابزار صعود در سیستم SRT (تک طناب - Single Rope Technique) :

 

در روش صعود میمونی ساختار و ترکیب اجزاء تشکیل دهنده نقش کلیدی دارند. ساختار در روش صعود از آن جهت است که این روش در SRT به عنوان یک روش کاملا شناخته شده است. در این روش، صعود کننده تمامی ابزار و طنابهای مورد نیاز را باید در یک حلقه جمع نماید. وقتی یکی از آنها کاربرد ندارد می گذارند آن ابزار آویزان بماند، برای جلوگیری از بی نظمی این غالب اساس بر طرز قرارگیری ابزار در هارنس مورد توجه می باشد.


نکته ای که بسیار حائز اهمیت است:


1- باید توجه نمود که زمانی که ابزار می خواهد مورد استفاده قرار بگیرد به راحتی به سمت بالا بچرخد.
2- توجه نمود که در بسیاری از موارد به بیش از یک وسیله نیاز است و استفاده کننده بایستی بتواند براساس تقدم استفاده به راحتی از ابزار استفاده کند.
3- باید غارنورد توجه کند که در طول مسیر صعود چه وسایلی با هم و یا به تنهایی استفاده دارد و کدام مورد مصرف ندارد.
4- تمرین قرار دادن وسایل و چینش آن در استفاده راحت تر و سریع تر کمک می کند.
5- برای افراد راست دست مطابق ترتیب زیر مناسب تر است.


- ترتیب قرارگیری لوازم در حلقه مرکزی از چپ به راست به ترتیب زیر است:


1- ابزار فرود Simple-Stop

2-  کارابین ترمز Brake 

3- ابزار صعود Croll
4- طناب خود حمایت Cow’s Tail


- دلیل مرتب بودن ترتیب فوق بسیار حائز اهمیت است. به عنوان مثال کرول به دلیل ایجاد حفظ تعادل در صعود و قرارگیری در نقطه ثقل بدن می بایست در وسط حلقه مرکزی قرار بگیردو ابزار فرود و کارابین در کنار هم قرار دارند در نتیجه استفاده از آنها سریع تر و آسانتر است.
لازم به توضیح است که در صورت استفاده از دو خودحمایت جدا، ابتدا خود حمایت کوتاه و در ادامه مطابق ترتیب فوق خواهد بود.
- دوم اینکه ابزار فرود و کارابین در کنار هم قرار دارند در نتیجه استفاده از آنها سریع تر و آسانتر است.

 


 

 

روز دوم >>

New Page 2

فهرست الفبایی غارهای ایران - فهرست استانی غارهای ایران - آموزش غارنوردی - غارهای جهان - اخبار - مقالات - گزارشات - لینکها - گالری -  ثبت غار

فعالان غارنوردی ایران - غار - دسته بندی غارها - تاریخچه غارنوردی ایران - حفاظت از غارها - داستانها و باورها - گوناگون - غارهای ثبت شده

صفحه اصلی - نقشه های غارها - واژگان و نمادها - درباره سایت - تماس با سایت - جستجو  - نظرات - نقشه سایت - English

 

استفاده از اطلاعات مندرج در سایت، تنها با ذکر منبع (نام سایت - سایت غارهای ایران - و برقراری لینک به همان صفحه) مجاز است

Copyright © 2004, Iran Caves, All rights reserved.